नेपाली अर्थतन्त्रका दुई खम्बा, निर्माण र उद्योग, निरन्तर ओरालो लाग्दै, अवस्था 'चिन्ताजनक'

नेपाली अर्थतन्त्रका दुई खम्बा, निर्माण र उद्योग, निरन्तर ओरालो लाग्दै, अवस्था 'चिन्ताजनक'

गत साता राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले प्रकाशन गरेको प्रतिवेदनले नेपालको आर्थिक अवस्था निकै असन्तुलित बनिरहेको देखायो।

कुल गार्हस्थ उत्पादन (जिडिपी) को आकार बढेर ५७ खर्ब रुपैयाँ पुगे पनि अर्थतन्त्रका मूल तन्तुहरूमा चिन्ताजनक गिरावट देखिएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

अर्थतन्त्रलाई औद्योगिक वर्गीकरण गरेर १८ वटा क्षेत्रमा बाँडेर गरिएको अनुसन्धानमा दुई वटा क्षेत्र, निर्माण र उद्योगमा ऋणात्मक वृद्धि देखिएको छ।

सबैभन्दा चिन्ताको विषय चाहिँ निर्माण क्षेत्रमा आइरहेको गिरावट बनेको छ।

अर्थतन्त्रमा करिब तीन खर्ब रुपैयाँको योगदान दिने अनि १५ लाख मानिसलाई रोजगारीको अवसर दिने बताइएको निर्माण क्षेत्रमा मूल्य अभिवृद्धिको वृद्धिदर दुई प्रतिशत भन्दा धेरैले खस्किएको आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को वार्षिक राष्ट्रिय लेखा अनुमानमा उल्लेख छ।

१८ वटा क्षेत्रहरूमा सबैभन्दा खराब हालतमा निर्माण क्षेत्र नै रहेको देखिन्छ।

“निर्माण क्षेत्रमा ह्रास आउनु किन धेरै गम्भीर हो भने यो गिरावट अर्थतन्त्रमा झन्डै छ प्रतिशत योगदान दिने यो क्षेत्रसँग मात्र सम्बन्धित छैन। निर्माण क्षेत्रसँग सिमेन्ट, डन्डी, रोडा ढुङ्गा, झ्याल ढोका व्यवसायी देखि लिएर धेरै क्षेत्र र कैयौँको रोजगारी जोडिएको हुन्छ,” अर्थविद् केशव आचार्यले भने, “निर्माण क्षेत्र सुस्त हुँदा त्यसले अरू धेरैलाई कमजोर बनाएको छ।”
पूर्वाधार निर्माण

निर्माण क्षेत्र सुस्त हुँदा पूर्वाधार विकास ओझेलमा परेको बताइन्छ

कोभिडको समयदेखि नै निर्माण क्षेत्र सङ्कटमा परिरहेको निर्माण व्यवसायी महासङ्घका अध्यक्ष रवि सिंहले बताएका छन्।

“हरेक आर्थिक वर्षको अन्त्यतिर भुक्तानी भइहाल्थ्यो। पोहोर हाम्रो ७० अर्ब रुपैयाँ जति सरकारसँग बक्यौता थियो। तर भुक्तानी हुन सकेन। यसपाली पनि ६०-७० अर्ब रुपैयाँको बक्यौता कायम छ,” उनले भने, “अहिले हामी यसअघि कहिल्यै भोग्नु नपरेको स्तरको सङ्कटमा छौँ।”

नेपालको निर्माण श्रम प्रधान भएको हुनाले यो क्षेत्र खस्कँदा धेरैको रोजगारी समस्याग्रस्त हुने गर्छ।

“एकातिर रोजगारी गयो भने अर्कोतिर सरकारलाई आउने मूल्य अभिवृद्धि कर तथा अन्तःशुल्क राजस्व पनि गयो,” आचार्यले भने।

नेपालजस्तो विकासोन्मुख देशका निम्ति निर्माण क्षेत्रको विस्तार अत्यावश्यक मानिन्छ। यो क्षेत्र खस्कँदा देशको स्थिर पुँजी निर्माणको गति पनि अवरुद्ध हुन पुग्छ।

“तीन चार वर्ष अगाडि हाम्रो स्थिर पुँजी निर्माण जिडिपीको एक तिहाइसम्म पुगेको थियो। तर पछिल्लो आँकडामा त्यो घटेर २४ प्रतिशतमा झरेको छ। यो भनेको राष्ट्रको पुँजी निर्माण अवरुद्ध भएको हो, चाहे ती घर हुन् वा सडक, पुल, पुलेसा, विमानस्थल, विद्यालय भवन आदि हुन्।”

सरकारले पुँजीगत खर्च वा विकास खर्च गर्न नसक्नु नै निर्माण क्षेत्र सङ्कटमा पर्नुको मूल कारण भएको आचार्यले बताए।

नेपालमा देखिएको प्रवृत्ति अनुसार सरकारको खर्च घट्दा निजी क्षेत्रको पनि घट्ने गरेको उनको भनाइ छ …

स्रोत : बीबीसी नेपाली

Leave a comment

Send a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *